Türkbilig


Ana Sayfa Yayın Kurulu Danışma Kurulu Hakem Kurulu Yayın İlkeleri Arşiv İletişim


ÖZET



Türkçe Belirteçleştiricilerin Söylem Rolleri Üzerine Bir İnceleme
Duygu Özge GÜRKAN


Özet: Türkçede belirteç işlevli bağımlı cümleler, biçimbilgisel açıdan, başta ulaçlar olmak üzere çeşitli durum ekleri, ilgeçler veya sözdizimsel araçların bir araya gelmesiyle oluşturulur. Söz konusu belirteçleştiriciler yardımıyla ortaya çıkan bu bağımlı cümle tipleri genel olarak üst cümlede niteleme ilişkisi kurarak belirteç işlevi görürler. Bununla beraber, Türkçede bağlayıcı olarak da görev yapan bu yapılar, metinlerin kuruluşuna da hizmet ederler. Sözdizimsel bakımdan bir üst cümleye bağlanan belirteç işlevli bağımlı cümle tipleri, anlambilimsel bakımdan farklı ilişkileri yansıtır ve böylece kendilerinin bağımlı oldukları üst cümlenin içeriğini belirli açılardan değiştirirler. Örneğin, ulaçlar, metin içerisinde, söylem bağlayıcısı olabildikleri gibi bir yüklemin tamlayanı, belirteci veya yükleme dahil bir öge gibi de davranabilirler. Burada, bu farklı rolleri ayırt etmek amacıyla, söz konusu çalışma için seçilen -(y)Arak, -ken gibi bazı ulaçların ve kimi kalıplaşmış çekimli eylem biçimlerinin yardımıyla Türkçe belirteçleştiriciler, sözdizimsel düzleme de dayanarak söylem rollerine göre incelenmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler: söylem rolleri, belirteçleştirici, ulaç, Türkçe


Tüm hakları Türkbilig Dergisi'ne aittir.