Türkbilig


Ana Sayfa Yayın Kurulu Danışma Kurulu Hakem Kurulu Yayın İlkeleri Arşiv İletişim


ÖZET



Tuvacada Sıfat ve Zarfların Pekiştirilmesinde Yeni Bir Tasnif ve Renk Adlarının Pekiştirmede Kullanılması
Vildan KOÇOĞLU GÜNDOĞDU


Özet: Türk dilinde sıfat ve zarfların pekiştirilmesi, bu kelimelerin anlamlarının yoğunlaştırılmasını ifade etmekte, bu pekiştirmeler morfolojik ve sentaktik yollarla yapılmaktadır. Bu konu, Tuva gramerlerinde, pekiştirme/kuvvetlendirme, formı usıleniya kaçestva 'kuvvetlendirme şekilleri'; küşteldirer çada 'pekiştirme derecesi' başlıkları altında incelenir ve her iki gramerde de pekiştirmenin üç yolla yapıldığı üzerinde durulur: 1) Eklerle (+GIr: akkır 'apak', kökkür 'masmavi') 2) Hecenin bölünüp araya /p/ sesinin eklenmesiyle (dop-doraan 'çarçabuk, hemencecik') 3) Kelimelerle (tergiin ulug 'oldukça büyük'). Gramerlerde, renk adlarının pekiştirme / kuvvetlendirme unsuru olarak kullanılmasıyla ilgili herhangi bir bilgi bulunmamasına rağmen, sözlüklerde bu işlevle ilgili olabilecek anlamlandırmalar bulunmaktadır. İncelenen metinlerden hareketle Tuvacada kelime tekrarlarının ve kara, kızıl, kök renk adlarının, pekiştirme yolu olarak kullanıldığı görülmüştür. Bu da pekiştirmede farklı bir yapının daha varlığını ifade etmektedir. Bu makalede, Tuvacada sıfat ve zarfların pekiştirilmesinde farklı bir yol olan renk adlarıyla yapılan pekiştirmeler incelenecektir. Konuyla ilgili olarak, ilgili lehçenin kapsamlı sözlükleri taranmış, edebi eserlerden fişlemeler yapılmış ve bilimsel yazılardan faydalanılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Tuvaca, Pekiştirme, Kelime Tekrarları, Renk Adları, Kara, Kızıl, Kök.


Tüm hakları Türkbilig Dergisi'ne aittir.