Türkbilig


Ana Sayfa Yayın Kurulu Danışma Kurulu Hakem Kurulu Yayın İlkeleri Arşiv İletişim


ÖZET



Osmanlı Türkçesi Metinlerinde Harf ve Söyleyiş İlişkisi
Yavuz KARTALLIOĞLU


Özet: Özet: Arap harfli Türkçe metinlerde doğru heceleme maksadıyla ve ünlüleri daha iyi ifade edebilmek için hareke denilen birtakım işaretler kullanılmıştır. Hareke, ünlünün düzlük-yuvarlaklık niteliğini kısmen ortaya koyarak metinlerin daha doğru okunmasında araştırıcılara yol gösterir. Eski Anadolu Türkçesi ve Osmanlı Türkçesi metinlerinde hareke sistemi ünlüleri karşılayan harflerle nitelik bakımından benzeşmektedir. Yani, hece veya kelimede “vav” harfi varsa hareke “ötre”, “ye” harfi varsa hareke “esre”, “elif (güzel he)” harfi varsa hareke “üstün” olur. Bazı Osmanlı Türkçesi metinlerinde yer yer “ye” harfinin üzerinde “ötre”, “vav” harfinin altında “esre” bulunmaktadır. Bu harekeleme sistemi yanlış yazılışlar olarak algılanmamalıdır. Bu kullanımlarda harekeler kalıplaşmış imlanın aksine dildeki telaffuzları, yani konuşmayı yansıtmaktadır. Yukarıda bahsedilen “ye” ile “ötre”nin, “vav” ile “esre”nin tek ünlüyü karşılayacak şekilde kullanıldığı durumlarda harekeler esas alınmalıdır. Çünkü, harekeler harflere göre daha az kalıplaşmıştır. Bu sistem aynı zamanda gelişen dudak uyumu konusunda da yol gösterici bir özelliğe sahiptir.

Anahtar Kelimeler: Osmanlı Türkçesi, harf, hareke, telaffuz.


Tüm hakları Türkbilig Dergisi'ne aittir.